Голтаме лекови за 150 милиони евра годишно Дневник 01.08.2011
Во 2008 година имало 10 милиони реализирани рецепти за лекови од позитивната листа, а во 2010 година биле издадени дури 15, 2 милиони лекови, посочуваат од Фондот за здравство
Во последно време за многумина лековите станаа како и лебот – секојдневна потреба без која не се може. Ова е заклучок од анализите на релевантните институции. За 50 отсто е зголемен бројот на издадени лекови во последниве две години. Во 2008 година имало 10 милиони реализирани рецепти за лекови од позитивната листа, а во 2010 година биле издадени дури 15, 2 милиони лекови, тврдат од Фондот за здравство.
Освен на лековите со сини картони од примарната и болничката листа, зголемена е потрошувачката и на другите препарати од комерцијалната (негативна) листа на лекови. Во однос на 2009 година, кога лековите „проголтале“ 129 милиони евра, во минатата година вкупната потрошувачка на лекови – од апче за главоболка до лек за хронично заболување – достигнала вредност од 146 милиони евра, велат во Бирото за лекови.
Дали граѓаните повеќе се разболувале или им „диктирале“ на лекарите што да им препишат и кога не биле навистина болни? Или, пак, матичните лекари нерационално ги давале рецептите и покрај строгите фондовски правила – тие годишно треба да препишуваат лекови во вредност од 550 денари за осигуреник, во просек?
Несоодветно препишување рецепти
Драстично е зголемен бројот на издадените рецепти за лекови за централниот нервен систем – за лекување мозочни удари, епилепсија и други заболувања. Кај антидепресивите бројот на издадени рецепти е зголемен од 500.000 во 2008 година на речиси 800. 000 во 2010 година, според податоците од Фондот за здравство.
Кога се во прашање антибиотици – една од најчестите причини заради која одиме кај матичниот лекар, за само две години бројот на реализирани рецепти за оваа група лекови е зголемен од 1,2 милион на 2 милиона.
За овие фрапантни бројки во Фондот за здравство појаснуваат:
– Ова не значи дека граѓаните почнале да се разболуваат повеќе за овие две години, туку дека има и неправилности во препишувањето рецепти. Но, главните причини заради кои е зголемен бројот на реализираните рецепти се поевтинување на лековите, проширување на позитивната листа со нови лекови во овие две години, како и зголемување на квотите со лекови на аптеките. Точно е дека има и големи разлики во начинот на препишување на лековите – дел од матичните лекари не ги препишуваат лековите врз медицината базирана на докази, туку по навика. Многу е важно рационалното препишување и користење на лековите – и заради опасноста од појава на резистенција (отпорност кон одреден лек) – велат од Фондот за здравство.
Во Здружението на приватни лекари на РМ признаваат дека дел од рецептите се напишани по диктат од пациентите. Но, нагласуваат и на опасноста од нерационалната употреба на антибиотици и други лекови
– Има многу лекови што на пациентите им ги препишуваме по препорака на специјалисти и во тие случаи мораме да ја почитуваме препораката. Јасно е дека имаме и голем притисок за препишување лекови од страна на пациентите, а од друга страна ние зависиме од бројката на осигуреници што се прикрепени кај нас – платени сме по капитација (број на пациенти), но мора да се има почитување кон лекарот кој треба да го даде рецептот. Во некои случаи пациентот доаѓа кај нас со ливче и вели: „Докторе, да ми ги препишете овие лекарства!“ На прашањето зошто му се лековите за кои тој нема реална потреба да ги пие, дел од пациентите признаваат дека препаратите се наменети за некој близок што нема осигурување или бараат да им ги препишеме лековите за да имаат резерва во домашната аптека или за обични настинки за кои не треба антибиотик. За да се искоренат овие навики, во некои земји во соседството, во Србија на пример, се наплаќа по околу 10 динари од препишан рецепт, мерка со која и кај нас можеби би се намалила потрошувачката на лекови, а би се подигнала и свеста кај пациентите за опасноста од неконтролираната употреба на антибиотици. Можеби треба и кај нас да се воведе – вели д-р Лили Чолакова, претседател на Здружението на матичните лекари.
Повисока свест на пациентите
Таа предупредува дека во практиката имала неколку пациенти кај кои се јавила резистенција на лековите што ги употребувале.
– И покрај негативностите, с` уште постои практика антибиотици да се пијат и кога треба и кога не треба. Едноставно, пациентите ви велат: „Дајте ми ‘цефалексин’, или ‘амоксиклав’ да ми се најде“. Пред 20-ина години болните доаѓаа со проблеми, но чекаа ние да им препишеме тоа што им е неопходно, а не нарачуваа антибиотици од врата, како да се бонбони! Мора да се врати почитта и редот кон матичните лекари и да се заострат мерките за рационално препишување антибиотици. Има и книга – „Упатства за лекување според медицина базирана на докази“ и добро би било кога сите лекари би се свртеле кон овие упатства за да се запрат злоупотребите при издавање антибиотици. Еве, на пример, неодамна ми дојде млада аптекарка, која станала резистентна на лековите против бактеријата ешерихија коли. Пациентката имала чести воспаленија на бешиката, за што пиела антибиотици по три дена и помалку, иако правилната терапија е од седум до десет дена. На крајот, таа не реагирала веќе на ниту еден антибиотик. Ја упатив на Клиника зашто отпорноста кон лекови не е воопшто безопасна – со што ќе се лекува оваа пациентка ако добие посериозна бактериска инфекција од која има опасност од оштетување на уринариот систем – предупредува д-р Чолакова. Таа додава дека сите – Министерството и Фондот за здравство, заедно со лекарите мора да работат на подигање на свеста кај пациентите за правилно препишување рецепти и запирање на правењето домашни аптеки.
Илчо Захариев, директор на Бирото за лекови
Неконтролирано стануваме таблетомани
Треба да се свртиме кон природата, а бидејќи живееме во земја во која виреат дури 1000 лековити растенија, да не дозволиме тие да пропаѓаат, треба секојдневно да ги користиме преку пиење чаеви, порачува директорот на Бирото за лекови Илчо Захариев.
Потрошувачката на лекови со сини картони е зголемена дури и за 50 отсто за само две години. Има ли реална причина за тоа или стануваме таблетомани, па голтаме лекови и за што треба и за што не треба ?
– Појавата на новиот, пандемиски грип А (Х1Н1) во 2009 и во 2010 година ја зголеми потрошувачката на лекови, но и светската економска криза, а иако ние полесно ја пребродивме, сето тоа имаше одраз врз потрошувачката.
Зголемена е, за жал, и нерационалната употреба на антибиотици?
– Тоа е точно, често луѓето се решаваат да земат антибиотик, иако тој може да направи поголема штета од корист. А нерационалната употреба на антибиотици носи штета и на фармацијата, бидејќи лековите што се создавани со децении и во чие пронаоѓање е вложен макотрпен труд, за кусо време може да го изгубат своето фармаколошко дејство. Пиењето антибиотици без индикација и кога не треба, носи и опасност од појава на алергии.
Како да се одвикнеме од земање антибиотик и за обична настинка?
– Дефинитивно треба да се свртиме кон природата. Живееме во земја во која виреат повеќе од 3. 000 виши растенија, а дури 1000 од нив се лековити. Да не дозволиме тие да пропаѓаат. Затоа треба секојдневно да ги користиме – да пиеме чаеви, со кои ќе го засилиме организмот и полесно ќе се бориме против болестите. Чајот од камилица, на пример, е добар за мирен сон, мајчина душица помага при заболувања на дишните патишта, планинскиот чај освежува и го подобрува имунитетот, а липата е одлична против настинка. Колку што е можно повеќе, луѓето да ~ се враќаат на природата, а да ги одбегнуваат антибиотиците и другите лекарства. На тој начин, освен што има придобивки за граѓаните, има и повеќе други ефекти: ќе се заштеди во здравствениот систем, ќе се намали потрошувачката на лекови воопшто, а со тоа и нерационалната употреба и несаканите дејства од лековите.
Љубица Балабан
Коментари11 коментари
Kolegi treba dobro da se razmisli okolu prepisuvanjeto na lekovi kako concor Carvedilol i sl samo za odredena bolest, a znaeme deka se koristat i po infarktni sostojbi, koronarna srceva insuficiencia, isl. i treba da barame od fondot prosiruvanje na lista na dg. Ne moze na eden pacient so infarct ili vgraden sten da mu kazes ,,odi kupi si go na privatno,, toa e apsurd.Toa mora da go barame od fondot. Moze da se isfrlat od pozitivna lista nekoi eftini lekovi sto mozat pacientite da si gi kupat na privatno. Mora da barame da se korigiraat odredeni dg.zasto taa terapija mora da se koristi dolgotrajno, pa i godini. iDo koga nie maticnite lekari ke bideme doktori od vtor red. Do koga za se ke bideme nie krivi. Mnogu lekovi se prepisuvaat po preporaka na specijalist.
Ne se antibioticite na prva lista ,tuku i antidepresivite.
Sekoj pacient bez Lexilium i diazepam ne izleguva od ambulanta.
Moe mislenje e se dodeka ne se naplaca nekoja simbolicna suma pari za pregled sekojdnevno ke pominuvaat niz nasite ambulanti i po 50 pacienti. dnevno.Trosocte sekojdnevno ni se zgolemuvaat a pari ne dobivame redovno. Da Barame da ni se isplaka cela suma pari za da mozeme da zemame plata dostojna za eden doktor.
Potrebno e sostanok, zasto sekojdneno se trupat problemi .
Колешки и колеги
Податокот е навистина фрапантен , малку зачудувачки но сметам дека е потребна сериозна анализа.
Факт е дека во РМ вкупниот број на калкулирани капитациони поени за цела поплулација е окулу 3 200 000 — пресметано според последен попис и според возрасни структури зголемено за 2%.
Како за матичните лекари обрската е дека може да препишат лекови во вредбост од 550 денари по КП на годично ниво тогаш е сосем јасно дека во колку се исполни овој услов тогаш во амулатно поликлинички услови се препишуваат лекарства во вредност од 1,760,000,000 денари или окулу 30 милиони евра што секако е доста по мала сума во однос на објавената
За илустрација сите доктори од ПЗЗ во РМ добиваат на име на годишна капитација 3,200,000 * 600 денари 1,920,000,000 или 31 милион евра.
Дали сумата која е наведена во написот е за сите лекови и оние кои пациентите ги набавуваат на приватно, заедно со помошни лековоти средства и дали во таа сума е вклучена и сумата за лекарства од болничка листа не ми е позанто но ова се само некои од фактите кои може да се коментираат.
Мили колеги,
Нека ни е со среќа новата тенденција на ФЗО да лековите од листата со нула референтна цена, направи цена која ќе ни се одбива од буџетите за лекови…Најново е за Фосамаксот-501, 00 денар…Мислам дека истото е за Целцептот и сл. Проверете си…и сменете во програмите…и ПРОДОЛЖЕТЕ ДА МОЛЧИТЕ…50 денари капитација не спијат како да не ни ги исплатат…
Doktirka
Dragi kolegi.
vreme e da izreagirame vo vrska so naodite od specijalisti
Lekot concor i carvedilol go prepisuvaat na i10 a fondot bara pod i50. receptite se vrakaat od aptekite i pod prisla na pacient sama menuvam i50 sto smetam deka ne e vo red.Se obidov da prepratam pacienti da se potvrdi diagnoza za concor pod i50, povtorno e vraten so i10 i concor. Ne sum pametna ,ako go pratam pacientot so rcept concr i diagnoza i10 mi go vraka apteka , ako ja prepravam i50 meze da snosam odgovoprnost. Molam ovoj problem da se izaktuelizira i da im se vooci na kolegite internisti koi mnogu gi pocituvam ,no so ogled na nastanatata situacija i tie da obrnat vnimanie okolu prepisuvane recepti. So golema pocit vasa koleska.
Колешке, NYHA 1-4ת EF < 50%ת i samata можете да ја извлечете дијагнозата, систолна или дијастолна дисфункција на ЛК-наод од ехокардиографија, н е ви треба специјалистот децидно тоа да го наведе во извештајот…Поздрав.
ako vi dojde inspekcija odi objasni im sto e naodot od ehokardiografijata, sto znaci specijalistot mora decidno da ja navede vo izvestajot soodvetnata dijagnoza. Za Concor kako i drugite lekovi so preporaka treba da stoi tocno koj gi prepisuva i so kakva indikacija fondot gi priznava .Za toa procitajte vo sluzban vesnik od 2007 g, odnosno na http://www.fzo .org.mk vo delot lekovi. Problemot e vo spec. i subspecijalistite koi ili se ne informirani deka so tie dg maticniot lekar nemoze da go prepise kako lek na pozitivna lista , ili ne sakaat da se zamaraat so toj problem i ne mu objasnuvaat na pacientot deka lekot ce mora da si go kupi.
Nie, doktorite vo nasata ordinacija, prepisuvame, vsusnost go izvlekuvame zaklucokot-dijagnozata vrz osnova na pogolem broj parametri-najcesto barame eho naod na srce. Specijalistite prilicno nonsalantno ne naveduvaat hronicna srceva slabost vo izvestaite, no nie morame da mislime 300/cas i da pravime analiza-sinteza na nivniot naod, vsusnost vestacenje. FZO nema da ima nikakov prigovor ako imate vistinski parametri…Na kraqjot na kraistata ke morame da si pronajdeme partner-internist, koj ke ja razbere nasata situacija i prijatelski ke ni dava izvestai, koi nema da se optereteni so skapi lekovi i kade sekoj lek ke bide potkrepen so potrebnata Dg. Pozdrav.
Kade da se pomine vremeto a da ne se plati ? Se razbira -kaj maticniot lekar.Em ke si napravat muabet za vreme na cekaneto, em cela negativna energija ce ja istura na doktorot a popatno ce si zemat upati pa eden den ke odat na ocno drug den na usno i taka si gi setaat doktotite a sekade si dobivaat i po nekoe lekce. E pa koj fond moze da go izdrzi ova ? Vo 1993 ili 1994 g. koga se vovede participacija od 50 den za prv pregled i 30 den kontrola ambulantite se ispraznija bidejci na pregledi doagaa samo navistina bolnite . Vreme da se vovede ovaa merka.
Pocituvani,
Se prasuvam dali nekoj od kolegite go vide objaveniot izvestaj na FZO za rabotata na klinikite i odredeni klinicki bolnici ili jas haluciniram???!!!!
Nivnite napraveni analizi pokazaa slika koja ja znaeme site-deka postojat kliniki i doktori koi glava ne mozat da dignat od rabota i ,frapantno, nekolku kliniki kade odredeni doktori imale 18 pregledi godisno!!!!!!
Duri i da se statisticki podatoci ( vo stilot meso i zelka =sarma ), a ne se ,bidejki sekoj doktor dava izvestaj za celite,zarem ne?,kako bi se cuvstvuvale Vie koga ke go poglednete svojot ambulantski dnevnik koj pokazuva brojka od realizirani 1021 pregled vo prvite sest meseci.???
Ne slusnav deka na bilo koj doktor od javnoto zdravstvo poradi toa mu bilo uskrateno pravoto na plata ili godisen odmor.Naprotiv,kolku sto znaeme,tie na vreme si ja dobija platata za mesec juni,a nie-so zakasnuvanje pogolemo od dogovorenoto-APRILSKATA.
Vo nasite specijal;isticki dogovori decidno stoi deka sekoja suma koja sme ja realizirale nad onaa koja Fondot ja dava,sami da si go otpiseme pobaruvanjeto,bidejki nikogas nema da ja dobieme.Iako se godisni odmori,iako redovno dostavuvame izvestai,sepak povtorno pobaraa da gi dostavime site izvestai za celite za 2010 i prviot kvartal za 2011 g.
Znaete li kakvo bese moeto cuvstvo koga pedantno FZO izracuna deka celite sum gi realizirala so preku 135% ?!
Verojantno isto kako vaseto koga ke vidite prepolna ordinacija pacienti koi se tamu SAMO PORADI VAS,a novcanik prazen.Postrasno e deka dusite ni se prazni,a poleka si go izgazivme i ostatokot od dostoinstvoto koe go krpevme.Bezuspesno!!!
Duri i da go sledat nasiot sajt odgovornite od FZO ,ne veruvam deka ke mozat da pocuvstvuvaat sto vsusnost se krie pozadi sekoj komentar.Sto znaci 24 casa dostapnost na mobilen za pacient,sto znaci da ostavis bolno dete ili drug clen na semejstvoto za da pruzis pomos na pacient,da propustis vazni migovi od zivotite na svopite najbliski za da spasuvas tugi zivoti,da ne ti treba dosie pri raka koga noke ke go cues glasot na tvojot pacient,bidejki za nego znaes se`-duri i nijansite na glasot.Tie nemaat poim zto znaci da si doktor.Za niv se vazni samo brojki.No pacientite ne se brojki ni paketi ni dosiea, tuku luge.A i doktorite se luge,zarem ne???!!!
Kolegata ima apsolutno pravo, ne znam vo koja zemja tolku zdravstvenite vlasti i medii negativno i so nepocituvanje se odnesuvaat sprema lekarite kako kaj nas. Tolku mnogu rabotime a za se sme krivi. I za participacija e vo pravo. jas rabotam so deca i sigurno sekoj den po desetina deca pregleduvam bez potreba. Edno ima potreba od pregled a drugoto ili dve drugi majka nosi i vika i tie da gi kontoliram i taka nemav kade da gi ostavam. Samo eden den da presedi direktorkata na fondot vo ordinacija so lekar podobro ke gi sogleda sostojbite.
Драстичното зголемување од 50% на трошоците за лекови последните две три години, не лежи во тоа што матичните лекари несовесно работат и препишуваат лекови по навика, што никако не стои, туку тој е резултат на системот наш здравствен кој толку им дава права на пациентите, што тие едноставно ни диктираат што да им препишуваме и како да работиме. Почитувани колеги, не подлеггнувајте на овие дезинформации дека ние сме криви за се, со што не газат и омаловажуваат и како професија и како еснаф. Мислам дека проблемот лежи во укинувањето на партиципацијата, со што се отсрани единствениот филтер, која беше заштита и за нас матичните лекари, кој сме нонстоп под влијание и притисок од нашите пациенти од кои и зависиме. Што значеше партиципацијата? Таа буквално правеше еден вид филтрирање и позитивна селекција на пациентите, така да само оние кои навистина имаа потреба се јавија за преглед, знаејќи унапред дека мора да платат колку толку и симболична партиципација. Е сега кога тоа не постои, пациентите ништо не ги спречува да и понеколку пати во текот на месецот доаѓат за преглед и се разбира ништо не палќаат за тоа. При тоа тие ни диктираат што да им препишуваме, со долга листа на лекови, ти кажуваат каде да го упатиш, буквално сме под голем притисок и нонстоп сме под стрес да не доаѓаме во конфликт со нашите пациенти. Мора да им удоволиме на нивните барања па дури и кога се нерационални и не прифатливи за нашата доктрина. Ајде па осмели се и противи им се кога секогаш тие се во право, се лутат и за мала ситница и ќе ти каже па добро не си само ти ќе одам кај друг и така се одјавуваат. И ако секој ден имаме такфи конфликтни моменти со нашите пациенти, тие постојано ќе се одјавуаат и на крај перманентно се намалува бројот нивен и после што сме постигнале, се разбира банкрот. Превише права за пациентите, кои се разбира се ценети за нас, зашто и ние за нив постоиме, но каде се нашите права, кој не заштитува од тие агресивни пациенти кои добија крилја со законите што се донесуваат на нивна полза. Само лекарот кој е заштитен од системот, може да ги заштити пациентите, зошто само тој знае што е најдобро за неговиот пациент, па така ги заштитуваме и нив и нас себеси, во спротивно ова 50%, нареднитре години ќе ни биде мало и смешно. Време е да се воведе партиципација, со која ќе се направи позитивна селекција и само на оние што имаат проблеми ке им бидат препишани лекови, со што нема да се зголеми потрошувачката на лекови за 50%, туку верувам и убеден сум од долгогодишното искуство, дека ќе се намали рапидно. Малце должев, но темата е толку чувствителна што треба мултидисциплинарно и мултидимензионално да се анализира и да се пронаоѓаат адекватни механизми за спречување на оваа опасна тенденција, која бара брза реакција на соодветните институции, во спротивно скапо ќе не чини и како општество и како стопанство.